مقدمه ای بر اندازه گیری آفلاتوکسین M1

آفلاتوکسین نوعی سم قارچی است که به طور طبیعی تولید می شود. منشا تولید آن قارچ آسپرژیلوس نومیوس و آسپرژیلوس پارازیتیکوس می باشد. این قارچ ها مغزهایی مانند پسته، بادام و بادام زمینی و هم چنین غلات مانند گندم، جو و برنج را آلوده می کنند. این سم ها سرطان زا بوده و از طریق لبنیات و غلات آلوده می تواند انسان را آلوده نماید.

انواع آفلاتوکسین:

نوع شناخته شده آفلاتوکسین شامل G1 ،B2 ،B1 و G2 هستند. آفلاتوکسین‌های M2 و M1 به ترتیب  ناشی از هیدروکسیله شدن آفلاتوکسین‌های B2 و B1 هستند . آفلاتوکسین‌های M1 و M2 از لبنیات آلوده به انسان منتقل می شوند. میزان سمیت آفلاتوکسین‌ها به ترتیب ذیل هستند: B1>G1>B2>G2.

خطرات:

این قارچ ها در خوراک دام و غلات آلوده مانند آرد، گندم، جو و برنج و همچنین ذرت، سویا، پسته، بادام و بادام زمینی رشد کرده و باعث بیماری زایی در انسان و دام می شود. سرطان به خصوص سرطان کبد و معده از جمله بیماری های ناشی از این سم می باشند. مسمومیت کبدی با علائمی شامل  درد عضلانی و بی‌اشتهایی است که بعد استفراغ، درد شکم و هپاتیت همراه است.

پیشگیری:

بهترین راه پیشگیری، اجتناب از خوردن مواد غذایی آلوده به آفلاتوکسین است. پسته به سادگی به سم آفلاتوکسین آلوده می‌شود. از خوردن پسته‌های با مزه تلخ یا با رطوبت زیاد باید اجتناب کرد. همچنین مغز پسته احتمال آلودگی بیشتری نسبت به پسته با پوست دارد. استفاده نکردن از محصولات مشکوک به سم آفلاتوکسن می‌توان به پیشگیری از خطرات ناشی از این سم کمک کند. بو دادن پسته در دمای ۹۰، ۱۲۰ و ۱۵۰ درجه سلسیوس  باعث کاهش سطح آفلاتوکسین به اندازه 17 تا 63 درصد می شود.

آفلاتوکسین در لبنیات:

مشتق اصلی آفلاتوکسین در شیر به آفلاتوکسین M1 شناخته می شود و گرچه از B1 ضعیف تر است اما قدرت بیماری‌زایی آن دو همانند یکدیگر است. در دامداری صنعتی، بخش زیادی از خوراک دام از مواد غذایی فراوری شده مانند ذرت تامین می‌شود. آفلاتوکسین B1 پس از راه یافتن به دستگاه گوارش دام، از راه خوراک، جذب شده و در کبد حیوان به آفلاتوکسین M1 تبدیل شده و از راه خون به غدد پستانی و شیر وارد شود.

سم آفلاتوکسین مقاوم به گرما است و در دمای ۲۳۷ تا ۳۰۶ درجه سلسیوس از بین نمی‌رود، بنابراین، پاستوریزه کردن شیر نمی‌تواند علیه سم آفلاتوکسین M1 مؤثر باشد. آواستی و همکارانش در سال ۲۰۱۲ گزارش کردند که نه پاستوریزاسیون و نه جوشاندن شیر باعث کاهش سطح آفلاتوکسین M1 نمی‌شود.

در بسیاری از کشورهای جهان، مانند اتحادیه اروپا، بیشینه مجاز آلودگی آفلاتوکسین M1 را 05/0 میکروگرم در یک کیلو شیر و 025/0 میکروگرم در یک کیلو شیر خشک است.

اندازه گیری  آفلاتوکسین M1:

مهمترین نکته در انتخاب یک آزمایشگاه حصول اطمینان از کیفیت و صحت نتایج است. معیار دانش پارس که یک آزمایشگاه خصوصی و مستقل می باشد با داشتن گروهی از متخصصان با تجربه آزمایشگاهی در زمینه آزمون های مختلف و همچنین برخورداری از تاییدیه های معتبر ملی و استانی نظیر گواهینامه تایید صلاحیت آزمایشگاه براساس استاندارد ISO/IEC 17025  از مرکز ملی تایید صلاحیت ایران، تاییدیه آزمایشگاه همکار استانی و پروانه بهره برداری آزمایشگاه مجاز از سازمان غذا و دارو و… به بررسی کیفیت و ایمنی این محصولات می پردازد.

آزمون اندازه گیری  آفلاتوکسین M1 در نمونه های شیر، پنیر، ماست، کره، دوغ، شیرخشک، و سایر فراورده های لبنی در آزمایشگاه معیار دانش پارس قابل انجام می باشد.